fa مطالعه علم‌سنجی تولیدات علمی حوزه موضوعی دریای خزر علم سنجی Scientometrics اصیل Orginal <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">سابقه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">ارزیابی پژوهش&shy;‌های علمی به لحاظ کمی و کیفی امروزه از شاخص&shy;‌های مهم توسعه ملی کشورها محسوب می‌&shy;شود. هدف اصلی این پژوهش، تعیین وضعیت تولیدات علمی ایران در حوزه موضوعی دریای خزر در پایگاه اسکوپوس طی سال</span><span lang="FA">&shy;‌</span><span lang="AR-SA">های ۲۰۲۰ -۱۹۷۰ می‌&shy;باشد.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="AR-SA">پژوهش حاضر، کاربردی و از نوع توصیفی بوده و به روش علم‌&shy;سنجی انجام شده است. کلیه مدارک علمی مربوط به دریای خزر که طی سال&shy;‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۰ توسط محققان ایرانی در پایگاه اسکوپوس با کلیدواژه </span><span dir="LTR">Caspian Sea</span> برای محدوده جغرافیایی ایران نمایه شده‌&shy;اند، جامعه پژوهش را تشکیل می&shy;‌دهند. تجزیه و تحلیل داده‌&shy;ها با استفاده از ابزار تحلیلی داده‌ها در اسکوپوس و بخشی توسط <span dir="LTR">SPSS ۲۱</span> و اکسل انجام شده است و برای ترسیم نقشه‌&shy;های علمی نرم‌&shy;افزارهای <span dir="LTR">BibExcel</span> و <span dir="LTR">VOSviewer</span> به&shy;‌کار گرفته شده است.</span></span></span><br> <span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">یافته‌ها:</span></span></b><b> </b><span lang="AR-SA">نتایج نشان داد که در حوزه دریای خزر ۹۲۰ مدرک از پژوهشگران ایرانی در پایگاه اسکوپوس نمایه شده است. بیشترین تعداد مدارک در سال ۲۰۱۳ ثبت شده است. </span><span dir="LTR">Fazli</span><span lang="AR-SA"> با انتشار ۳۴ مقاله پرکارترین نویسنده، دانشگاه تهران با ۱۷۰ مقاله پرتولیدترین مرکز علمی و نشریه </span><span dir="LTR">Iranian Journal of Fisheries Sciences</span><span lang="AR-SA"> با انتشار ۶۷ عنوان مقاله برترین نشریه می‌&shy;باشند. ایران بیشترین همکاری بین</span><span dir="LTR">&shy;</span><span lang="AR-SA">المللی را با کشورهای آمریکا، مالزی و آلمان داشته است. مهمترین محورهای موضوعی در مقالات مرتبط به خزر </span><span dir="LTR">Agriculture and Biological Sciences</span> و <span dir="LTR">Environmental Sciences</span> هستند. کلیدواژه‌&shy;های <span dir="LTR">Caspian Sea</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Iran</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Article</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Nonhuman</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Fish</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Environmental Monitoring</span><span lang="AR-SA"> و </span><span dir="LTR">Controlled Study</span><span lang="AR-SA"> پررخدادترین کلیدواژه‌&shy;ها هستند. بررسی میزان مشارکت علمی پژوهشگران نشان داد که ۹۳% متون علمی مورد بررسی با مشارکت ۲ تا ۹ نویسنده و به ترتیب با درجه مشارکت، شاخص مشارکت و ضریب مشارکت ۰/۹۳، ۴/۱۸ و ۰/۶۶ تدوین شده&shy;‌اند. </span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%"><span style="color:#000099">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%"><span style="color:black"> گرچه </span>ایران از لحاظ تعداد مدارک علمی منتشر&shy;شده در حوزه موضوعی دریای خزر دارای رشد مناسبی بوده است؛ اما از نظر مشارکت بین&shy;‌المللی و کیفیت مقالات، شرایط چندان مطلوبی ندارد.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:14.0pt"><b><span style="color:#000099">Background and aim:</span></b> <span style="color:black">Quality and quantity assessment of scientific outputs is one of the important indicators of the national development of countries. The aim of this study was to determine the status of Iranian scientific outputs in the thematic area of the Caspian Sea in the Scopus database during 1970-2020.</span></span><br> <span style="line-height:14.0pt"><b><span style="color:#000099">Materials and methods:</span></b> <span style="color:black">This applied descriptive study was conducted using the scientometric methods. The study population was all scientific documents related to the Caspian Sea, which were indexed by Iranian researchers in Scopus using the keyword of &ldquo;Caspian Sea&rdquo; for the geographical area of Iran during 1970-2020. Data were analyzed using data analysis tools in Scopus, SPSS 21, and Excel. BibExcel and VOSviewer were applied to draw the scientific maps.</span></span><br> <span style="line-height:14.0pt"><b><span style="color:#000099">Findings:</span></b> <span style="color:black">The results showed that 920 documents from Iranian researchers on the thematic area of the Caspian Sea were indexed in Scopus. The highest number of documents was indexed in 2013. Fazli with 34 articles was the most prolific author, the Tehran University with 170 articles was the most productive scientific center, and the Iranian Journal of Fisheries Sciences was the top journal with 67 articles. Iran had the most international collaboration with the United States, Malaysia, and Germany. The main research topics in the articles related to the Caspian Sea were &ldquo;Agriculture and Biological Sciences&rdquo; and &ldquo;Environmental Sciences&rdquo;. The highest occurrence keywords were Caspian Sea, Iran, Article, Nonhuman, Fish, Environmental Monitoring, and Controlled study. The study of the level of scientific participation of researchers showed that 93% of the studied scientific documents were compiled with the participation of 2 to 9 authors and with degree of collaboration of 0.93, collaboration index of 4.18, and collaboration coefficient of 0.66. </span></span><br> <b><span style="line-height:107%"><span style="color:#000099">Conclusion:</span></span></b> <span style="line-height:107%"><span style="color:black">Although Iran has had good growth in terms of the number of published scientific documents in the thematic area of the Caspian Sea, Iran does not have very favorable conditions in terms of international participation and quality of articles.</span></span></span></span></div> ایران, دریای خزر, اسکوپوس, علم‌سنجی, تولیدات علمی, تحلیل استنادی Iran, Caspian Sea, Scopus, Scientometrics, Scientific outputs, Citation analysis 54 68 http://cjs.mubabol.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-85-5&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Dalvand معصومه دالوند dalvandm3000@gmail.com 10031947532846003293 10031947532846003293 Yes Information Management Department, Iranian National Institute for Oceanography and Atmospheric Science, Tehran, Iran گروه مدیریت اطلاع‌رسانی، پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، تهران، ایران Homira Agah همیرا آگاه aaagah_hom@yahoo.com 10031947532846003294 10031947532846003294 No Marine Science Department, Iranian National Institute for Oceanography and Atmospheric Science, Tehran, Iran پژوهشکده علوم زیستی، پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، تهران، ایران