fa تحلیل موضوعی پژوهش‌های بهره‌وری نیروی کار سلامت: مطالعه‌ای علم‌سنجی بر پایه داده‌های Scopus علم سنجی Scientometrics اصیل Orginal <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">سابقه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">بهره‌وری نیروی کار در حوزه سلامت یکی از عوامل کلیدی در کارایی، کیفیت و پایداری نظام‌های بهداشتی</span><span lang="AR-SA">&ndash;درمانی است. مطالعه حاضر با هدف تحلیل خوشه‌های موضوعی، تعیین روندهای زمانی و تبیین حوزه‌های پژوهشی نوظهور در مطالعات بهره‌وری نیروی کار سلامت انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="AR-SA">تمامی مقالات منتشرشده در حوزه بهره‌وری نیروی کار سلامت که تا ۱۳ مه ۲۰۲۵ در پایگاه استنادی </span><span dir="LTR">Scopus</span><span lang="AR-SA"> نمایه شده بودند، از طریق جستجوی پیشرفته و با استفاده از استراتژی جستجوی تدوین‌شده شناسایی و داده‌های کتابشناختی آن‌ها شامل عنوان، چکیده و کلیدواژه‌ها استخراج شد. فایل‌های استخراج‌شده از پایگاه </span><span dir="LTR">Scopus</span><span lang="AR-SA"> به‌عنوان ابزار گردآوری داده در قالب سازگار با نرم‌افزار </span><span dir="LTR">VOSviewer</span><span lang="AR-SA"> وارد محیط تحلیل شدند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار </span><span dir="LTR">VOSviewer</span><span lang="AR-SA"> و روش </span><span dir="LTR">Co-occurrence</span><span lang="AR-SA"> در سطح کلیدواژگان بررسی شدند. معیار ورود واژگان، حداقل ۱۵ بار تکرار در متون بود که پس از پالایش، ۱۴۵ کلیدواژه در شش خوشه و ۵۴۶۵ پیوند از طریق ترسیم نقشه‌های علم‌سنجی (تجسم چگالی، تجسم شبکه و همپوشانی کلیدواژه‌ها) مورد بررسی قرار گرفتند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="AR-SA"> یافته‌ها نشان داد مفاهیم بهره‌وری نیروی کار سلامت در چهار خوشه اصلی شامل سلامت روان و عملکرد شغلی، ابعاد سازمانی-مدیریتی، آموزش و توانمندسازی، و عوامل اقتصادی-مالی متمرکز است. تعیین روند زمانی نیز بیانگر گذار پژوهش‌ها از رویکردهای مدیریتی و ساختاری سنتی به تمرکز بر رضایت شغلی، فرسودگی، کیفیت زندگی کاری و حمایت از کارکنان در سال‌های اخیر است.</span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:#000099">نتیجه‌گیری:</span></span></b> <span dir="RTL" lang="AR-SA">بهره‌وری نیروی کار سلامت، پدیده‌ای چندبعدی و حاصل تعامل سلامت روان کارکنان، مدیریت اثربخش، آموزش و توانمندسازی حرفه‌ای، و حمایت‌های اقتصادی است. بر این اساس، تمرکز بر کاهش فرسودگی شغلی، ارتقای رضایت شغلی، و بهبود محیط کار می‌تواند به‌عنوان راهبردی کلیدی در ارتقای بهره‌وری کارکنان نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><b><span style="color:#000099">Background and aim:</span></b> <span style="color:black">Health workforce productivity is one of the key determinants of efficiency, quality, and sustainability in healthcare systems. The present study aimed to analyze thematic clusters, identify temporal trends, and explore emerging research areas in studies related to health workforce productivity.</span><br> <b><span style="color:#000099">Materials and methods:</span></b> <span style="color:black">All articles published in the field of health workforce productivity and indexed in the Scopus database up to May 13, 2025, were identified through advanced search using a predefined search strategy. Bibliographic data, including titles, abstracts, and keywords, were extracted. The extracted files from Scopus were imported into VOSviewer in a compatible format for data collection and analysis. Data analysis was performed using VOSviewer software, employing a keyword co-occurrence approach. Keywords with a minimum occurrence of 15 times were included. After data cleaning, 145 keywords and 5,465 links were analyzed across six clusters using scientometric visualization maps, including density, network, and overlay visualizations.</span><br> <b><span style="color:#000099">Findings:</span></b> <span style="color:black">The findings demonstrated that the concepts related to health workforce productivity were mainly concentrated in four major thematic clusters: mental health and job performance, organizational-managerial dimensions, education and empowerment, and economic-financial factors. Temporal trend also revealed a shift from traditional managerial and structural approaches toward greater emphasis on job satisfaction, burnout, quality of work life, and workforce support in recent years.</span><br> <b><span style="color:#000099">Conclusion:</span></b> <span style="color:black">Health workforce productivity is a multidimensional phenomenon that arises from the interplay of several key factors, including employee mental well-being, effective management practices, professional training and capacity building, and economic support mechanisms. Therefore, interventions aimed at reducing burnout, increasing job satisfaction, and optimizing the work environment may serve as essential strategies for enhancing the productivity of healthcare personnel.</span></span></span></span></div> بهره‌وری, نیروی کار, سلامت, علم‌سنجی, خوشه‌بندی موضوعی, پایگاه استنادی Scopus Productivity, Workforce, Health, Scientometrics, Thematic clustering, Scopus database 125 140 http://cjs.mubabol.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-273-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadreza Aghaei محمدرضا آقایی iman.barca1996@gmail.com 10031947532846004966 10031947532846004966 No Student Research Committee, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...(عج)، تهران، ایران Maryam Yaghoubi مریم یعقوبی maryamyaghoubi2023@gmail.com 10031947532846004967 10031947532846004967 No Health Management Research Center, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...(عج)، تهران، ایران Mohammad Amiri-Ara محمد امیری آرا mailer.amiri@gmail.com 10031947532846004968 10031947532846004968 Yes Health Management Research Center, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...(عج)، تهران، ایران