Caspian Journal of Scientometrics

fa تحلیل علم‌سنجی تحقیقات جهانی در مورد نقش پروتئین تاو در بیماری آلزایمر Scientometric analysis of global research on the role of tau protein in Alzheimer's disease علم سنجی Scientometrics اصیل Orginal <div style="text-align: justify;">سابقه و هدف: بیماری آلزایمر شایع‌ترین علت زوال عقل و یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت در جهان به شمار می‌رود و پروتئین تاو نقش کلیدی در پاتوژنز (بیماریزایی) و پیشرفت این بیماری دارد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل علم‌سنجی تولیدات علمی مرتبط با پروتئین تاو و بیماری آلزایمر به‌منظور شناسایی روند رشد علمی، بازیگران و مراکز پژوهشی اثرگذار، الگوهای همکاری علمی، مقالات و مجلات پراستناد، ساختار مفهومی دانش و جهت‌گیری‌های نوظهور پژوهشی در این حوزه بود. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است و با رویکرد علم‌سنجی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، کلیه مقالات حوزه آلزایمر و پروتئین تاو تا بازه زمانی ۲۰۲۵ در پایگاه وب‌آوساینس بودند. کلیدواژه‌ها و توصیفگرهای مرتبط با آلزایمر و پروتئین تاو از پایگاه اطلاعاتی PubMed و سرعنوان‌های موضوعی پزشکی Mesh استخراج گردید و مورد تأیید صاحبنظران حوزه آلزایمر قرار گرفت. داده‌های استخراج‌شده، از طریق نرم‌افزارهای علم‌سنجی Bibliometrics، VOSviewer مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. همچنین برای انجام آزمون‌های آماری همبستگی و تحلیل رگرسیون سری زمانی از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که طی سال‌های ۱۹۶۷ تا ۲۰۲۵، تعداد ۱۲۶۲۲ مقاله در حوزه پروتئین تاو و بیماری آلزایمر در ۱۵۷۳ مجله نمایه‌شده در پایگاه وب‌آو‌ساینس منتشر شده است. روند تولیدات علمی این حوزه از رشد معنادار و پایدار برخوردار بوده است که تحلیل رگرسیون سری زمانی نیز این روند را تأیید کرد. آمریکا، انگلستان، آلمان و کانادا از فعال‌ترین کشورهای تولید علم در این حوزه هستند و دانشگاه‌های کالیفرنیا، هاروارد، لندن و یوسی‌ال از مهم‌ترین مراکز علمی این حوزه بودند. تحلیل کلیدواژه‌ها نشان داد که مفاهیمی مانند بیماری آلزایمر، کلافه‌های نوروفیبریلاری (NFTs)، رشته‌های مارپیچی جفت‌شده (PHFs)، فسفریلاسیون تاو، آمیلوئید بتا و آسیب‌شناسی عصبی از مهم‌ترین محورهای پژوهشی محسوب می‌شوند. همچنین نتیجه آزمون همبستگی با ضریب همبستگی ۰/۶۸۲ حاکی از رابطه مثبت و معناداری بین فراوانی کلیدواژه‌ها و زمان ظهور آنها است که بیانگر افزایش توجه به موضوعات نوظهور از جمله پروتئین تاو در سال‌های اخیر است. نتیجه‌گیری: مطالعات مرتبط با پروتئین تاو در بیماری آلزایمر طی دهه‌های اخیر با سرعت قابل توجهی توسعه یافته‌اند و از رویکردهای توصیفی به سمت بررسی سازوکارهای مولکولی، زیست‌نشانگرها و راهبردهای درمانی هدفمند حرکت کردند. محوریت موضوعاتی نظیر فسفریلاسیون تاو، کلافه‌های نوروفیبریلاری و تاوپاتی‌ها بیانگر نقش کلیدی این مفاهیم در آینده پژوهش‌های آلزایمر است.</div> <div style="text-align: justify;">Background and aim: Alzheimer’s disease (AD), the most common cause of dementia, is a major global health challenge. Tau protein plays a crucial role in the pathogenesis and progression of this disease. This study aims to conduct a bibliometric analysis of scientific publications on tau protein and Alzheimer’s disease to identify trends in scientific growth, influential researchers and institutions, collaboration patterns, highly cited articles and journals, the conceptual structure of knowledge, and emerging frontiers in the field. Materials and methods: The present study is applied in nature and employs a bibliometric approach. The study population comprised all publications related to Alzheimer’s disease and tau protein indexed in the Web of Science database up to 2025. Relevant keywords and MeSH terms for Alzheimer's disease and tau protein were extracted from the PubMed database and the Medical Subject Headings thesaurus, and their suitability was validated by subject matter experts in Alzheimer's research. The extracted data were processed using the bibliometric tools Bibliometrix and VOSviewer. Furthermore, correlation analyses and time-series regression models were run in SPSS 22. Findings: The The findings revealed that 12,622 articles related to tau protein and Alzheimer’s disease were published in 1,573 journals indexed in the Web of Science database between 1967 and 2025. Scientific production in this field showed a significant and sustained growth trend, further confirmed by time-series regression analysis. The United States, the United Kingdom, Germany, and Canada were identified as the leading contributors to scientific output, and the University of California, Harvard University, the University of London, and University College London (UCL) were among the most influential research institutions. Keyword analysis indicated that concepts such as Alzheimer’s disease, neurofibrillary tangles (NFTs), paired helical filaments (PHFs), tau phosphorylation, amyloid-beta, and neuropathology constituted the major research themes. Additionally, the correlation test yielded a statistically significant positive coefficient (r=0.682) between keyword occurrence frequency and their temporal emergence, reflecting increased research interest in nascent topics, especially tau protein, over recent years. Conclusion: Research on tau protein in Alzheimer’s disease has expanded substantially over recent decades, evolving from descriptive investigations toward studies focused on molecular mechanisms, biomarkers, and targeted therapeutic strategies. The prominence of topics such as tau phosphorylation, neurofibrillary tangles, and tauopathies underscores their pivotal role in shaping the future of Alzheimer’s research.</div> علم‌سنجی, آلزایمر, پروتئین تاو Scientometric, Alzheimer’s disease, Tau protein 109 124 http://cjs.mubabol.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-493-1&slc_lang=fa&sid=1 Nooshin Bijari نوشین بیجاری n.bijari@semnan.ac.ir 10031947532846004940 10031947532846004940 No Biology Department, Faculty of Basic Sciences, Semnan University, Semnan, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Hasan Mahmoudi Topkanlo حسن محمودی توپکانلو hmahmoudi@semnan.ac.ir 10031947532846004941 10031947532846004941 Yes Knowledge and Information Science Department, Faculty of Psychology and Education, Semnan University, Semnan, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Mahmood Sangari محمود سنگری msangari@birjand.ac.ir 10031947532846004942 10031947532846004942 No Department of Knowledge and Information Science, University of Birjand, Birjand, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران