fa تحلیلی بر روند سلب اعتبار مدارک علمی نمایه شده در پایگاه اطلاعاتی وب‌آوساینس طی سال‌های 2020-2000 علم سنجی Scientometrics اصیل Orginal <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">سابقه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">سلب اعتبار مقالات، ساز‌وکاری است که برای حذف مقالات نادرست و ناقص و تصحیح سوابق علمی استفاده می‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارائه تحلیلی از روند سلب اعتبار مدارک ۱۰ کشور با بیشترین فراوانی در پایگاه اطلاعاتی وب‌آوساینس طی سال‌های ۲۰۲۰-۲۰۰۰ انجام شده است.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="AR-SA">پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده‌ها توصیفی است که با رویکرد علم‌&shy;سنجی انجام شد. داده‌ها از پایگاه اطلاعاتی وب‌آوساینس و سایت ری ترکشن واچ به مدت یک ماه از تاریخ ۲۰۲۱/۰۵/۱۰ گردآوری شده است. از کل ۸۴ کشور دارای مدارک سلب اعتبار شده، ۱۰ کشور که بیشترین فراوانی را در سلب اعتبار مدارک داشته‌اند، به عنوان نمونه هدفمند انتخاب و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی مورد تحلیل قرار گرفتند.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:16.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">یافته‌ها:</span></span></b><b> </b><span lang="AR-SA">یافته‌ها نشان داد ۹۰ درصد از کل مدارک سلب&shy;‌اعتبار&shy;شده در پایگاه وب‌آوساینس طی سال‌های مورد بررسی در ۱۰ کشور چین، آمریکا، ژاپن، هند، ایران، انگلستان، آلمان، کره جنوبی، ایتالیا و فرانسه اتفاق افتاده است. همچنین یافته‌ها نشان داد علاوه بر وجود روند صعودی، سلب اعتبار مدارک در سال‌های اخیر شیب بسیار بالایی داشته است. دیگر یافته‌ها نشان داد سه کشور چین، آمریکا و ژاپن از نظر فراوانی مدارک سلب‌&shy;اعتبار&shy;شده به‌&shy;ترتیب با ۴۲/۸، ۲۶/۸ و ۸/۱ درصد دارای بیشترین مدارک هستند. در بین دانشگاه‌ها و موسساتی که در سلب اعتبار مدارک نقش داشته‌اند، دانشگاه آزاد اسلامی با انتشار (۲/۴ درصد) ۱۳۸ مدرک، در رتبه اول قرار دارد. نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن نیز نشان داد بین رتبه در فراوانی تولیدات علمی و رتبه در تعداد مدارک سلب&shy;‌اعتبار&shy;شده، همبستگی ضعیف و مثبتی وجود دارد (۰/۰۱></span><span dir="LTR">p-value</span><span lang="AR-SA">).</span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%"><span style="color:#000099">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b> <span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">آشنایی و ‌توجه به دلایل سلب اعتبار مدارک منتشر&shy;شده می‌تواند از افزایش سریع تعداد این اسناد در آینده جلوگیری کند. صعودی بودن روند سلب اعتبار مدارک منتشر&shy;شده در ۱۰ کشور مورد بررسی نگران‌کننده است و این امر ضرورت توجه جدی نویسندگان و سیاست&shy;‌گذاران علمی را می‌طلبد.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:14.0pt"><b><span style="color:#000099">Background and aim:</span></b> <span style="color:black">Retraction of articles is a mechanism used to remove inaccurate and incomplete articles and to correct scientific background. The aim of the present study was to provide a comprehensive analysis of the retraction trend of publications from 10 countries with the highest prevalence on the web of science during 2000-2020.</span></span><br> <span style="line-height:14.0pt"><b><span style="color:#000099">Materials and methods:</span></b> <span style="color:black">In this applied descriptive study, data were collected from the Web of Science (WoS) and &quot;Retraction Watch&quot; databases using the scientometric method. From all countries with retracted publications (RP), 10 countries were selected as a purposive sample and analyzed using descriptive and inferential statistics.</span></span><br> <span style="line-height:14.0pt"><b><span style="color:#000099">Findings:</span></b> <span style="color:black">The findings showed that 90% of all RP indexed in the WoS during 2000-2020 occurred in 10 countries: China, United States, Japan, India, Iran, the United Kingdom, Germany, South Korea, Italy, and France. Moreover, it was found that in addition to the upward trend, the slope of RP has increased in recent years. The results also indicated that China, USA, and Japan had the highest number of RP with 42.8, 26.8, and 8.1%. Among the universities, Islamic Azad University was in the first rank with 138 (2.4%) retracted publications. The results of the Spearman correlation coefficient revealed that there was a weak and positive correlation between rank in the frequency of scientific outputs and rank in the number of retracted documents.</span></span><br> <b><span style="line-height:107%"><span style="color:#000099">Conclusion:</span></span></b> <span style="line-height:107%"><span style="color:black">Familiarity and attention to the reasons for the retraction of publications can prevent the rapid growth of these documents in the future. The ascending trend in the retraction of publications in the 10 countries is worrying, requiring the serious attention of scientific authors and policymakers.</span></span></span></span></div> سلب اعتبار, بازپس‌گیری مدارک, اخلاق پژوهش, مقالات علمی Retraction, Retracted publication, Research ethics, Scientific articles 82 97 http://cjs.mubabol.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-353-1&slc_lang=fa&sid=1 Afshin Hamdipour افشین حمدی‌پور hamdipour@tabrizu.ac.ir 10031947532846003319 10031947532846003319 Yes Department of Knowledge and Information Science, University of Tabriz, Tabriz, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Hashem Atapour هاشم عطاپور hashematapour@gmail.com 10031947532846003320 10031947532846003320 No Department of Knowledge and Information Science, University of Tabriz, Tabriz, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Shakila Mirpanahi شکیلا میرپناهی shakilamirpanahi@gmail.com 10031947532846003321 10031947532846003321 No University of Tabriz, Tabriz, Iran دانشگاه تبریز، تبریز، ایران