fa ترسیم نقشه علمی محرک‌های تغییر کاربری اراضی کشاورزی با رویکرد علم‌سنجی علم سنجی Scientometrics اصیل Orginal <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">سابقه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">این مطالعه به تحلیل علم‌سنجی تغییرات کاربری اراضی کشاورزی بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ پرداخته و هدف آن شناسایی محرک‌های اصلی این تغییرات است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="AR-SA">برای ترسیم نقشه علمی، ۱۸۰۱ مقاله از پایگاه داده اسکوپوس در بازه زمانی ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۴ جمع‌آوری و با استفاده از تکنیک‌های علم‌سنجی مانند شبکه‌های همکاری نویسندگان، نقشه‌های هم‌رخدادی کلمات کلیدی و تحلیل تأثیر استنادها پردازش شدند. تحلیل‌های آماری توسط نرم‌افزار </span><span dir="LTR">VOSviewer</span><span lang="AR-SA"> و همچنین </span><span dir="LTR">IBMSPSS</span><span lang="AR-SA"> نسخه ۲۸ برای آزمون همبستگی و تحلیل عاملی اکتشافی انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="AR-SA"> نتایج پژوهش نشان داد که توجه به حوزه تغییر کاربری اراضی کشاورزی در سال‌های اخیر به‌&shy;ویژه از سال ۲۰۱۵ به شدت افزایش یافته است و کشورهایی مانند چین و آمریکا بیشترین مقالات منتشرشده در این زمینه را دارا هستند. تحلیل شبکه واژگان نیز نشان داد که عوامل محیطی، تأثیرات انسانی و جنبه‌های فناورانه و روش‌شناختی از واژگان اصلی مرتبط با موضوع تغییر کاربری اراضی هستند. بر اساس نتایج آزمون همبستگی، بین تعداد مقالات منتشر&shy;شده و سال انتشار رابطه مثبت و معنی‌&rlm;دار در سطح یک درصد (۰/۰۱ ></span><span dir="LTR">P</span><span lang="AR-SA">) مشاهده شد. نتایج تحلیل عاملی نیز نشان داد که ۵ محرک اقتصادی، اجتماعی، محیطی، کالبدی و قانونی، نقش مهمی در تغییرات کاربری زمین کشاورزی دارند و در بین آنها محرک‌های اقتصادی و محیطی بیشترین تأثیر را داشتند.</span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:#000099">نتیجه‌گیری:</span></span></b> <span dir="RTL" lang="AR-SA">محرک‌های اقتصادی، اجتماعی، قانونی، محیطی و کالبدی بر تغییر کاربری اراضی تأثیرگذارند و نقش محرک‌های اقتصادی و محیطی به‌ویژه برجسته است. روند تحقیقات به سمت تکنیک‌های پیشرفته‌ای مانند سنجش از دور و الگوریتم‌های هوش مصنوعی رفته که می‌توانند به سیاست‌گذاران در شناسایی و پیش‌بینی الگوهای تغییر کاربری کمک کنند.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><b><span style="color:#000099">Background and aim:</span></b> <span style="color:black">This study was conducted to analyze the scientometrics of agricultural land use changes between 2000 and 2024 and aims to identify the main drivers of these changes.</span><br> <b><span style="color:#000099">Materials and methods:</span></b> <span style="color:black">To draw the scientific map, a total of 1801 publications from the Scopus database, covering the years 2006 to 2024, were analyzed using bibliometric techniques, including co-authorship networks, keyword co-occurrence mapping, citation impact analysis, and trend evaluation. Statistical analyses were conducted using VOSviewer, and correlation testing and exploratory factor analysis were performed using IBM SPSS version 28.</span><br> <b><span style="color:#000099">Findings:</span></b> <span style="color:black">The results of the study showed that attention to the field of agricultural land use change has increased sharply in recent years, especially since 2015, and countries such as China and the United States have the most published articles in this field. Keyword network analysis identified key terms related to agricultural land use change, including environmental factors, human impacts, and technological methodologies. Based on the results of the correlation test, a positive and significant relationship was observed between the number of published articles and the year of publication at one percent level (P<0.01). Factor analysis identified five critical drivers&mdash;economic, social, environmental, spatial, and legal&mdash;impacting agricultural land use changes, with economic and environmental factors exerting the most influence.</span><br> <b><span style="color:#000099">Conclusion:</span></b> <span style="color:black">Economic, social, legal, environmental, and physical drivers influence land use change, and the role of economic and environmental drivers is particularly prominent. Research has moved toward advanced techniques such as remote sensing and artificial intelligence algorithms that can help policymakers identify and predict land use change patterns.</span></span></span></span></div> ترسیم نقشه علمی, تغییر کاربری اراضی کشاورزی, محرک‌ها, علم‌سنجی Scientific mapping, Agricultural land use change, Drivers, Scientometric 1 13 http://cjs.mubabol.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-428-2&slc_lang=fa&sid=1 Freshteh Avatefi Akmal فرشته عواطفی اکمل f.avatefi28@gmail.com 10031947532846004438 0009-0007-5934-8596 No Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Yaser Mohammadi یاسر محمدی y.mohammadi@basu.ac.ir 10031947532846004439 10031947532846004439 Yes Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران