fa بررسی تأثیر نوع دسترسی به مقالات در سلب‌اعتبار آنها: مطالعه موردی تولیدات علمی پژوهشگران ایرانی علم سنجی Scientometrics اصیل Orginal <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:17.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">سابقه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">سلب اعتبار مقالات، ابزار پایداری برای حفاظت از اصالت متون علمی است. هدف این پژوهش، مقایسه نوع دسترسی آزاد و اشتراکی مقالات بر میزان سلب&shy;‌اعتبار آنها در میان پژوهشگران ایرانی بوده است.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:17.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="AR-SA">پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از لحاظ نوع، توصیفی بوده و با استفاده از شاخص&shy;‌های علم‌&shy;سنجی، انجام گردید. جامعه پژوهش، کلیه آثار سلب‌&shy;اعتبار&shy;شده پژوهشگران ایرانی در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۱ در پایگاه&nbsp;</span><span dir="LTR">Web of Science Core Collection</span>(۳۱۳ مقاله) می‌&shy;باشد. برای تجزیه و تحلیل داده&shy;‌ها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد.</span></span></span><br> <span style="line-height:17.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#000099">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="AR-SA"> تعداد مقالات سلب&shy;‌اعتبارشده، ۳۱۳ مورد بود که در سال&shy;‌های اخیر رشد داشته است. با این حال نسبت مقالات سلب‌&shy;اعتبارشده به کل مقالات افزایش نداشته است. همچنین یافته&shy;‌ها نشان داد بعد از تاریخ سلب‌&shy;اعتبار اگرچه کاهشی در تعداد استنادهای انتشارات با هر دو نوع دسترسی مشاهده می‌&shy;شود؛ اما احتمال استناد به مقالات دسترسی آزاد پس از سلب&shy;‌اعتبار حدود ۱/۱ برابر مقالات اشتراکی است.</span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%"><span style="color:#000099">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b> <span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">شانس سلب&shy;‌اعتبار شدن مقالات دسترسی آزاد حدود ۱/۲ برابر مقالات اشتراکی است.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:13.0pt"><b><span style="color:#000099">Background and aim:</span></b> <span style="color:black">Article retraction is a sustainable tool to protect the authenticity of scientific texts. The aim of this study was to compare the nature of open access and non-open access articles with the retraction rate of Iranian researchers.</span></span><br> <span style="line-height:13.0pt"><b><span style="color:#000099">Materials and methods:</span></b> <span style="color:black">This applied descriptive study was carried out using scientometric indicators. The research population was the retracted articles by Iranian researchers during the period from 2000 to 2021 in the Web of Science Core Collection database (313 articles).</span></span><br> <span style="line-height:13.0pt"><b><span style="color:#000099">Findings:</span></b> <span style="color:black">The number of retracted articles was 313, which has increased in recent years. However, the ratio of retracted articles to total articles has not increased. The results also showed that after the date of retraction, although the number of citations of publications with both accesses decreased, the probability of open access articles being cited after retraction was about 1.1 times that of non-open access articles.</span></span><br> <b><span style="line-height:107%"><span style="color:#000099">Conclusion:</span></span></b> <span style="line-height:107%"><span style="color:black">Retracted open access articles are about 1.2 times more likely to be cited compared to non-open access articles.</span></span></span></span></div> سلب‌اعتبار, مقالات ایرانی, دسترسی آزاد, غیر دسترسی آزاد Retracted, Iranian articles, Open access, Non-open access 74 84 http://cjs.mubabol.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-368-1&slc_lang=fa&sid=1 Ameneh Shenavar آمنه شناور Shenavar87@gmail.com 10031947532846003567 10031947532846003567 Yes Department of Information Science, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران Saeed Rezaei Sharifabadi سعید رضایی شریف‌آبادی srezaei@alzahra.ac.ir 10031947532846003568 10031947532846003568 No Department of Information Science, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران