سال 13، شماره 1 - ( 3-1405 )
دوره 13 شماره 1 صفحات 79-64 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Naderi Mahdei K, Ghaffari S, Asadpourian Z. Scientometric Analysis of Sustainable Agriculture Research: From Knowledge Structure to Emerging Trends. CJS 2026; 13 (1) :64-79
URL: http://cjs.mubabol.ac.ir/article-1-417-fa.html
URL: http://cjs.mubabol.ac.ir/article-1-417-fa.html
نادری مهدیی کریم، غفاری سارا، اسدپوریان زینب. تحلیل علمسنجی پژوهشهای کشاورزی پایدار: از ساختار دانشی تا روندهای نوظهور. مجله علم سنجي كاسپين. 1405; 13 (1) :64-79
گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران ، zeinab.asadporiuan24@gmail.com
چکیده: (75 مشاهده)
سابقه و هدف: در دهههای اخیر، چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی و ناامنی غذایی، کشاورزی پایدار را به یک ضرورت تبدیل کردهاند. این پژوهش با استفاده از رویکرد علمسنجی، به بررسی روند انتشار، ساختار دانشی و موضوعات نوظهور در مطالعات کشاورزی پایدار میپردازد تا درک بهتری از مسیر تحول این حوزه ارائه دهد.
مواد و روشها: این مطالعه با بهرهگیری از تحلیل علمسنجی به بررسی مقالات کشاورزی پایدار پرداخت. جامعه پژوهش شامل مقالات انگلیسیزبان حوزه علوم اجتماعی در پایگاه اسکوپوس (۲۰۲۵-۲۰۰۰) بود. ابزار گردآوری دادهها، استراتژی جستجوی ترکیبی با کلیدواژههای «sustainable agriculture» و «agricultural sustainability» در عنوان، چکیده و کلیدواژهها بود. پس از اعمال فیلترهای حوزه موضوعی (علوم اجتماعی)، نوع سند (مقاله)، زبان (انگلیسی) و بازه زمانی، ۳۰۳۵ مقاله بررسی شد. برای تحلیل ساختار دانش از روشهای شبکه همکاری علمی کشورها، تحلیل همرخدادی واژگان و خوشهبندی موضوعی استفاده شد. شاخصهای H-index و تعداد استنادات برای ارزیابی رویتپذیری و تأثیرگذاری پژوهشها محاسبه گردید. تحلیلهای آماری و شبکهای با نرمافزارهای R، VOSviewer و SPSS انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد نرخ رشد سالانه مقالات در حوزه کشاورزی پایدار ۱۰/۲۲ درصد بوده است. تحلیل همرخدادی واژگان، شش خوشه مفهومی اصلی را شناسایی کرد که کلیدواژههای پایداری، امنیت غذایی و توسعه پایدار بیشترین فراوانی را داشتند. بررسی روندهای نوظهور حاکی از تمرکز فزاینده پژوهشها بر موضوعاتی مانند امنیت غذایی، تغییر اقلیم، سازگاری و کاربرد یادگیری ماشین است که بیانگر ماهیت میانرشتهای این حوزه است. نتایج همبستگی نیز رابطه مثبت و معنادار بین تعداد مقالات و سال انتشار (۰/۸۰۳r= ) و رابطه منفی و معنادار بین تعداد مقالات و تعداد استنادات (۰/۸۰۵r= ) را نشان داد.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد توسعه کشاورزی پایدار نیازمند تقویت همکاریهای بینرشتهای، طراحی شاخصهای جامع پایداری و تمرکز بر ارزیابی اثرات بلندمدت است. این تحلیل میتواند بهعنوان راهنمایی مؤثر برای سیاستگذاران و پژوهشگران در تعیین اولویتهای پژوهشی آینده مورد استفاده قرار گیرد.
مواد و روشها: این مطالعه با بهرهگیری از تحلیل علمسنجی به بررسی مقالات کشاورزی پایدار پرداخت. جامعه پژوهش شامل مقالات انگلیسیزبان حوزه علوم اجتماعی در پایگاه اسکوپوس (۲۰۲۵-۲۰۰۰) بود. ابزار گردآوری دادهها، استراتژی جستجوی ترکیبی با کلیدواژههای «sustainable agriculture» و «agricultural sustainability» در عنوان، چکیده و کلیدواژهها بود. پس از اعمال فیلترهای حوزه موضوعی (علوم اجتماعی)، نوع سند (مقاله)، زبان (انگلیسی) و بازه زمانی، ۳۰۳۵ مقاله بررسی شد. برای تحلیل ساختار دانش از روشهای شبکه همکاری علمی کشورها، تحلیل همرخدادی واژگان و خوشهبندی موضوعی استفاده شد. شاخصهای H-index و تعداد استنادات برای ارزیابی رویتپذیری و تأثیرگذاری پژوهشها محاسبه گردید. تحلیلهای آماری و شبکهای با نرمافزارهای R، VOSviewer و SPSS انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد نرخ رشد سالانه مقالات در حوزه کشاورزی پایدار ۱۰/۲۲ درصد بوده است. تحلیل همرخدادی واژگان، شش خوشه مفهومی اصلی را شناسایی کرد که کلیدواژههای پایداری، امنیت غذایی و توسعه پایدار بیشترین فراوانی را داشتند. بررسی روندهای نوظهور حاکی از تمرکز فزاینده پژوهشها بر موضوعاتی مانند امنیت غذایی، تغییر اقلیم، سازگاری و کاربرد یادگیری ماشین است که بیانگر ماهیت میانرشتهای این حوزه است. نتایج همبستگی نیز رابطه مثبت و معنادار بین تعداد مقالات و سال انتشار (۰/۸۰۳r= ) و رابطه منفی و معنادار بین تعداد مقالات و تعداد استنادات (۰/۸۰۵r= ) را نشان داد.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد توسعه کشاورزی پایدار نیازمند تقویت همکاریهای بینرشتهای، طراحی شاخصهای جامع پایداری و تمرکز بر ارزیابی اثرات بلندمدت است. این تحلیل میتواند بهعنوان راهنمایی مؤثر برای سیاستگذاران و پژوهشگران در تعیین اولویتهای پژوهشی آینده مورد استفاده قرار گیرد.
نوع مطالعه: اصیل |
موضوع مقاله:
علم سنجی
دریافت: 1404/10/8 | ویرایش نهایی: 1405/3/6 | پذیرش: 1405/3/9 | انتشار الکترونیک: 1405/3/19
دریافت: 1404/10/8 | ویرایش نهایی: 1405/3/6 | پذیرش: 1405/3/9 | انتشار الکترونیک: 1405/3/19
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
